Prosty setup do nagrywania telefonem

Najczęstsze złe założenie brzmi: „jakość obrazu zależy od telefonu". Nie zależy. Zależy od światła. Ludzie kupują coraz droższe telefony, licząc na skok jakości, a wystarczyłoby wydać ułamek tej kwoty na oświetlenie — i różnica byłaby dużo większa.

Czy widz pozna, że film nagrano telefonem? Nie zawsze. Słaby film da się nagrać i telefonem, i aparatem. Jeżeli zadbasz o światło, dźwięk i kadr, telefon potrafi dać obraz bardzo zbliżony do aparatów ze średniej półki. Profesjonalista pozna to po niuansach: po rozmyciu tła i jego jakości, po szumach, po kolorach i po ogólnej plastyce obrazu.

Flagowy telefon sprzed dwóch lat spokojnie daje radę — pod warunkiem, że nagrywasz aparatem głównym, a nie przednim do selfie. Nie ma też znaczenia, czy to iPhone, czy Android; w telefonach z wyższej półki jakość jest bardzo zbliżona.

Aparat zaczyna mieć sens wtedy, kiedy jakość naprawdę się liczy: chcesz się wyróżnić, zależy Ci na tej plastyce, której telefon nie oszuka, bo większa matryca i inna optyka rejestrują obraz inaczej. Albo wtedy, gdy budujesz bardziej rozbudowane ustawienia i nagrywasz długo — aparat ma wentylator i jest sprzętem zrobionym do nagrywania.

Pokaz produktu też się obroni. Rozmowy we dwie osoby raczej nie — do tego potrzebujesz drugiego nadajnika i innego ustawienia.

Odradzam go, jeżeli oczekujesz dużo wyższej jakości. To jest zestaw pod gadającą głowę nagrywaną telefonem. Lampa nie jest mocna, więc nie oświetlisz nią dużej przestrzeni. Statyw nie zrobi ujęcia z góry, na blat. Jedna lampa daje charakterystyczny, dość kontrastowy efekt — jeżeli chcesz równe, „telewizyjne" światło na twarzy, potrzebujesz drugiej i zestaw od razu rośnie.

Odradzam też, jeżeli masz naprawdę mało miejsca. Wtedy nie szedłbym w statyw fotograficzny i duży softbox, tylko inaczej zamocował telefon i wybrał mniejszą lampę.

Rozłożenie zajmuje jakieś 15 minut, składanie tyle samo. Jeżeli robisz to nie pierwszy raz, idzie płynnie — warto zapisać sobie ustawienia i zaznaczyć, gdzie co stało. Można zostawić rozłożone na stałe, tylko trzeba się liczyć z miejscem: nogi statywów rozkładają się szeroko.

W teren zabierzesz mikrofon i statyw. Lampę da się złożyć i przewieźć na przykład do biura, ale to nie jest sprzęt do chodzenia z nim po mieście — to wyposażenie domowego studia.

1. **Mikrofon.** Pierwszy zakup, bez dyskusji.
2. **Statyw.** Bez tych dwóch rzeczy praktycznie nie da się pracować.
3. **Światło główne.** To ono daje jakość obrazu.
4. **Światło na tło.** Dopiero teraz, bo to efekt, nie podstawa.
5. **Teleprompter.** Jeżeli masz problem z mówieniem do kamery.

Ale powiem szczerze: to jest na tyle prosty zestaw, że kupienie wszystkiego naraz ma najwięcej sensu. Od pierwszego nagrania czujesz różnicę i nie nagrywasz miesiącami „prawie dobrze".

Dlaczego dźwięk przed obrazem? Widz zniesie słabszy obraz. Nie zniesie dźwięku, którego nie da się słuchać — przesterowanego, niewyraźnego, męczącego. Wyjdzie z filmu w kilka sekund. Możesz to sprawdzić sam: włącz film ze słabym obrazem i dobrym dźwiękiem, a potem odwrotnie. Przy tym drugim nie wytrzymasz.

Największy skok jakości za najmniejsze pieniądze dają mikrofon i światło główne. To są te dwie rzeczy, które robią robotę.

Bez czego da się obejść na początku? Bez światła na tło — to dodatek. Statyw bym już kupił, bo to duże ułatwienie.

Masz 300–500 zł? Kup porządny mikrofon i nie oszczędzaj na nim. Statyw może być zwyczajny, nawet plastikowy, byle dawał regulację wysokości — takie kupisz i za 80 zł. Można też zrobić statyw pod telefon ze statywu oświetleniowego.

Czego nie kupować na start, choć wszyscy to polecają? Aparatu. Najpierw światło, statyw i mikrofon — światło i statyw wykorzystasz także później, gdy aparat już kupisz.

Jeżeli nagrywasz w terenie, kolejność się zmienia: lampa odpada w 90% przypadków, zostaje mikrofon i inny statyw — taki, który uniesie telefon w ruchu albo da się szybko rozstawić.

Rode Wireless Pro brzmi najlepiej z tej trójki, ale jest wyraźnie droższy. Kupowałbym go tylko wtedy, gdy wiem, że będę nagrywał dużo i naprawdę wykorzystam to, co ma.

Co ten mikrofon robi za Ciebie? Przypinasz i zapominasz, że masz problem z dźwiękiem. Możesz się odwracać, wstać, podejść — dźwięk jest cały czas taki sam.

Przypinaj go na środku klatki piersiowej, jakieś dziesięć centymetrów poniżej szyi — wtedy głos jest pełniejszy. Uważaj tylko na to, żeby nic się o niego nie ocierało; dobór ubrania ma tu znaczenie. Stukanie w biurko nie robi różnicy. Na zewnątrz zawsze zakładaj osłonę przeciwwietrzną.

Dźwięk możesz brać prosto z telefonu albo podmienić go w montażu na ten z nadajnika. To dodatkowy krok, minuta roboty, ale jakość jest wyraźnie lepsza. Jeżeli nie masz czasu, zostaw dźwięk z telefonu — nadal będzie dobry.

Przed każdym nagraniem zrób próbę: kilka sekund, odsłuchaj, sprawdź, czy wszystko jest podłączone i włączone.

Masz echo w pokoju? Rozłóż miękkie rzeczy. Koc albo kołdra za telefonem, zasłonięte zasłony, trochę koców i ubrań na podłodze poza kadrem. Czasem wystarczy otworzyć szafę z ubraniami — dźwięk wpada do środka, zamiast odbijać się od drzwi.

Jeden nadajnik wystarcza do większości rzeczy. Dwa to komfort: możesz podać drugi mikrofon rozmówcy i nagrać wywiad albo podcast.

Sprzęt z tej części

DJI Mic Mini 2S (1 TX + Mobile RX + etui)450 złHollyland Lark M2S Duo USB-C380 złRode Wireless Micro360 złRode Wireless Pro1 000 zł

Telefon ustawiaj delikatnie poniżej poziomu oczu — mniej więcej na wysokości nosa albo ust. Włącz w aplikacji linie pomocnicze i ustaw głowę tak, żeby oczy znalazły się na górnej poziomej linii.

Odległość dobierasz kadrem: tak, żeby to, co ma być widoczne w tle, wyglądało dobrze, a Ty siedział w wygodnym miejscu.

Pozioma kolumna w statywie przydaje się przy biurku. Telefon ma stałą ogniskową, a cyfrowy zoom to już nie ta jakość. Żeby przybliżyć kadr, musisz przysunąć telefon — i wtedy nogi statywu zostają poza biurkiem, na podłodze, a samą kolumną dosuwasz telefon do siebie.

Do pionu i do poziomu obracaj telefon fizycznie i nagrywaj osobno. Zyskujesz najlepszą jakość, zamiast przycinać kadr w montażu.

Czy statyw za 150 zł wystarczy? Wystarczy, tylko sprawdź, jak jest zrobiony — nie każdy jest równy. Jeżeli masz możliwość, dołóż. Na statywie stoi Twój najcenniejszy sprzęt.

Sprzęt z tej części

Ulanzi ST-27140 zł

Amaran 60DS to lampa 60-watowa: tania i mała, i to jest jej największa zaleta. Zapas mocy zawsze się przydaje, bo pozwala użyć większego softboxa albo założyć grid, który kierunkuje światło. Jeżeli masz na to pieniądze, weź mocniejszą — posłuży dłużej.

Najważniejszą częścią tego światła jest softbox 90 cm. To on daje łagodne światło, które ładnie Cię oświetla. Im większy, tym lepiej — przy czym w małym pomieszczeniu dziewięćdziesiątka potrafi być już za duża.

Moc ustawiam tak: najpierw ustawiam obraz ręcznie, na stałe, a potem dostawiam lampę i patrzę na kadr. Nie może być za mocno, bo pojawią się przepalenia. Nie może być za słabo, bo wyjdzie ziarno i szumy.

Nagrywam przy zasłoniętych oknach. Dzięki temu odcinam się od światła z zewnątrz i panuję nad tym, co mam w kadrze. Za pięć godzin albo za trzy dni dograsz materiał, który wygląda tak samo.

Odblaski na twarzy załatwia puder matujący. Odblaski w okularach to kwestia ustawienia lampy — najczęściej pomaga lekkie podniesienie jej ponad głowę.

Najczęstszy błąd? Świecenie pełną mocą i złe ustawienie lampy względem osoby. Do tego brak ręcznych ustawień w telefonie, bo to od nich zaczyna się panowanie nad obrazem.

Sprzęt z tej części

Amaran 60DS850 złNeewer softbox oktagonalny 90 cm370 zł

Siadaj jak najdalej od tła. Dzięki temu oddzielasz światło główne od światła tła, tło ładniej się rozmywa, a kolory na nim są bardziej nasycone.

Pusty róg zapełnisz regałem, sztuczną rośliną, książkami, skrzynkami z gadżetami, które kojarzą się z tym, o czym nagrywasz. Albo po prostu światłem.

Czego unikać? Obrazów za szybą i telewizora — potrafią odbić lampę i zrobić białą plamę. Bałaganu. I zbyt „gadatliwego" tła, które odciąga uwagę od tego, co mówisz.

Zielonego tła nie kupowałbym, materiałowego też raczej nie. Na początku lepsze jest tło naturalne: większość ludzi, którzy zaczynają, nie ma nawet miejsca, żeby takie tło rozstawić, a do tego trzeba je jeszcze poprawnie oświetlić — w małym pokoju to kolejny problem.

Sprzęt z tej części

Neewer RGB660 PRO500 zł

Tekst piszę językiem mówionym i czytam go kilka razy przed nagraniem. To jest klucz: przy czytaniu wychodzi wszystko, co brzmi nienaturalnie. Jeżeli tekst dobrze brzmi na głos, dobrze zabrzmi też na nagraniu.

Siedzieć możesz blisko — wystarczy zawęzić tekst do mniej więcej szerokości obiektywu. Im węższa kolumna, tym mniejszy ruch oczu. Jeżeli możesz, odsuń prompter dalej, ale pamiętaj, że ogranicza Cię kadr telefonu.

Komu odradzam? Osobom, które mówią swobodnie. Jeżeli masz to szczęście, lista punktów w zupełności wystarczy.

Można zacząć bez promptera, samą aplikacją w telefonie — tylko wtedy nagrywasz przednim aparatem, a on daje wyraźnie gorszy obraz.

Sprzęt z tej części

Teleprompter Ulanzi RT02230 złElgato Prompter900 zł

Na start wystarczy aplikacja systemowa. Później polecam darmową Blackmagic Camera — trzeba się jej trochę nauczyć, ale robi różnicę; tam warto już nagrywać w logu. Dopóki zostajesz przy aplikacji systemowej, zostaw automat.

Materiał zrzucaj z telefonu na dysk na bieżąco, bo pamięć zapycha się szybciej, niż myślisz.

Dwa błędy, które widzę najczęściej: automatyczny balans bieli przy świetle z lampy — ustaw go ręcznie, bardzo dużo zmienia w kolorach — i zły klatkaż. Ludzie nagrywają w 30 klatkach, nie wiedząc, kiedy to ma sens. W większości przypadków lepsze jest 25.

Minimum to około 2 na 3 metry. Siadaj jak najdalej od tła — to podstawa.

Mikrofon krawatowy załatwia część problemów z otoczeniem, ale głośnych dźwięków nie wytnie. Pogłosu też nie. Dlatego akustyka pomieszczenia to dobra inwestycja w każdy mikrofon, nawet ten wbudowany w telefon.

Da się to rozstawić w sypialni albo w salonie i po nagraniu schować — to te 15 minut.

Jeżeli w tle słychać ulicę albo domowników, zostaje poprawa w montażu: DaVinci Resolve Studio ma narzędzie do izolowania dialogu, podobnie Adobe Podcast.

Na czym ludzie przepłacają? Na statywach. Statyw fotograficzny nie musi być bardzo solidny; czasem plastikowy wystarczy. Pewne funkcje, jak wysuwana w poziomie kolumna, mają znaczenie — ale bywają i w tańszych modelach.

Mój własny błąd? Za długo próbowałem ze światłem naturalnym. Szkoda czasu: kup lampę i nagrywaj wtedy, kiedy masz czas, a nie wtedy, kiedy akurat jest ładna pogoda.

Do domowego studia nie kupowałbym sprzętu z najwyższej półki. Sprzęt profesjonalny ma sens tam, gdzie się go codziennie rozkłada, wozi i naprawia. W takim zestawie jak ten sprzęt jest na tyle tani, że jeżeli coś się zepsuje, po prostu kupujesz taki sam — i nadal wychodzisz na plus.

**Za 1 000 zł** masz dobry mikrofon, porządny statyw i zostaje zapas.

**Za 2 800 zł** masz cały ten zestaw: możesz ustawiać go na różne sposoby i wycisnąć z telefonu praktycznie wszystko, co się da.

Używane kupisz spokojnie statywy, uchwyt, lampy (lampa albo działa, albo nie) i mikrofony, jeżeli to świeże modele. Nie oszczędzałbym tylko na mikrofonie.

Widz odbiera to natychmiast: widzi, że ktoś podszedł do tematu poważnie, że to nie przypadek i że film prawdopodobnie niesie jakąś wartość.

Czego ten zestaw nie naprawi? Umiejętności. Nadal trzeba wiedzieć, jak ustawić kadr i jak podstawowo obsłużyć ten sprzęt. Mikrofony są proste, ale trzeba wiedzieć, co gdzie podłączyć i jak ustawić.

Dobra wiadomość: przy przesiadce na aparat zostaje prawie cały ten zestaw. Światło, softbox, statyw i teleprompter pracują dalej bez zmian. Wyjątkiem jest mikrofon: w tym zestawie jest wersja pod telefon, więc do aparatu potrzebujesz wersji z odbiornikiem do aparatu.

Kolejny sensowny krok to więcej światła i lepsze jego ustawienie. No i przestrzeń — przestrzeni się nie oszuka. W większym pomieszczeniu znajdziesz ciekawsze kadry, a praca z kadrem robi w filmie bardzo dużo. Zamiast aparatu możesz też rozważyć kamerkę typu Pocket — te są dziś naprawdę dobre.